Τα Τραγούδια

«Ο τόπος ο δικός μας προς τον ουρανό σκορπίζει τραγούδια χαροκόπων κι αναστεναγμούς ερωτοκτυπημένων.»

Κωστής Παλαμάς (Τρισεύγενη)

Ενδεικτικά να αναφέρουμε πως στο Μεσολόγγι έζησαν και μεγαλούργησαν οι Μπαταριάς ,Σουλεϊμάνης και Μαργέλης.

Τα τραγούδια που ακούγονται έχουν χαρακτήρα :

Κλέφτικο,Ιστορικό,Θρησκευτικό,Παραλογή,Ερωτικό,Γαμήλιο,Ξενιτιάς,Γιορταστικό,Μοιρολόϊ,Γνωμικό,Σατιρικό.

Το τραγούδι όπου αρχίζει και τελειώνει το πανηγύρι είναι το «Πάλε καλές αντάμωσες».

Πάλε καλές αντάμωσες παλί ν’ ανταμωθούμε

  στον Άη Συμιό στο πλάτανο και στη κρύα βρυσούλα

  Που ‘χουν οι κλέφτες γιόρτασμα που ‘χουνε πανηγύρι

  που ‘χουν αρνιά και ψένουνε κριάρια σουβλισμένα

  Που ΄χουν κι ένα γλυκό κρασί από το μοναστήρι

Μπαντονάδα  – «Άη Συμιός»

Έναν ιδιαίτερο σκοπό ακούμε στο πανηγύρι του Άη Συμιού όπου οι ρίζες του χάνονται μέσα στην αντρεία και την επιρροή από τα ευρωπαϊκά στρατιωτικά εμβατήρια.Ο σκοπός ονομάζεται μπαντουνάδα (εκ του band που η ρίζα του απαντάται στην γερμανικά, λέξη που σημαίνει «όμιλος.δεσμός,μουσική ομάδα-μπάντα».Είναι το τραγούδι που εμψύχωνε (μπορούμε να υποθέσουμε ) την έγκλειστή Φρουρά των μεσολογγιτών στο απόρθητο κάστρο «όλα τα κάστρα πέσανε και δώσαν τα κλειδιά τους , το Μεσολόγγι το μικρό Τουρκιά δεν προσκυνάει κι από την ντάπια του ο Μακρής στα παλληκάρια κράζει «Παιδιά, βαράτε στην Τουρκιά»…

Καταγραφή σε παρτιτούρα – πατήστε εδώ

Μπορείτε να το ακούσετε από τον δεξιοτέχνη του ζουρνά Καραγιάννη

Παιδιά μ’, ελατέ να σας πω

Παιδιά μ’, ελατέ να σας πω και να σας μολογήσω,
πικρά μαντάτα μούρθανε από το Μεσολόγγι.
Το Μεσολόγγι έπεσε ανήμερα Λαζαρου.
Θρήνος μεγάλος έγινε, μεγάλη απελπισία,
κλαίνε μανάδες για παιδιά, κι τα παιδιά για μανές.
Φωνή μεγάλη ακούστηκε , φωνή μεγάλη λέει:
– Στον ανεμόμυλο, παιδιά , όλοι να συναχθούμε.

Αρήφαγας

Στις δεκαπέντε του Μαγιού π’ ανθίζει το λουλούδι,

γι’ αφουγκραστείτε να σας πω τ’ Αρήφαγα τραγούδι.

 Αρήφαγας ήταν παιδί, ήταν και παλικάρι,

μ’ όλους τους Τούρκους τα ‘βαζε στη μέση στο παζάρι.

Σήμερα βάλανε βουλή τριακόσιοι γενιτσάροι,

να πιάσουν τον Αρηφαγά, της Κρήτης το λιοντάρι.

Κι η μάνα του σαν τ ‘άκουσε πολύ της κακοφάνει,

χωρίς μαντίλι, φερετζέ και στο Βεζίρη πάει.

-Αφέντη μου Βεζίρη μου, το γιο μου μη χαλάσεις,

κι όλο βενετικά φλουριά να μου τόνε ζυγιάσεις,

-Σύρε, μανούλα μ’ , στο καλό μη σε γελάν οι Τούρκοι,

ο γιος σου δε χαρίζεται ούτε και πίσω’ ρχέται.

Του Δρόσου

Ένα ιδιαιτέρως αγαπημένο τραγούδι στην ευρύτερη περιοχή του Μεσολογγίου.Στο βιβλίο της Μέλπως Ο Μερλιέ «Τραγούδια της Ρούμελης», 1931 σελ. 8, βρίσκουμε μια άλλη παραλλαγή για τους Ανδρουτσαίους (Σ’ αυτό το τραγούδι γίνεται αναφορά και για τον κλέφτη Δρόσο):

Ποιος είδε τέτοιο θάμασμα, παράξενο, μεγάλο,

να κουβεντιάζουν τα βουνά με τις κοντοραχούλες.

Η Λιάκουρα της Λιβαδειάς κι η Γκιόνα των Σαλώνων

και τα Βαρδούσια τα ψηλά, πόχουν τις καταβόθρες.

Κατάστρεψαν την κλεφτουριά, τους δόλιους Ανδρουτσαίους,

το Δρόσο τον περήφανο, τον πολυξακουσμένο

πόχει τις πέντε αδερφές, τις πολυξακουσμένες.

Η μια τον κλαίει την αυγή κι άλλη το μεσημέρι

κοντά το γλυκοχάραμα, τον κλαιν, κι οι πέντε αντάμα.

Χαριτωμένη συντροφιά

Χαριτωμένη συντροφιά μου λέει να τραγουδήσω.

Κι εγώ τους λέω δε μπορώ   κι αυτή μου λέει 

τραγούδα για πάρτε με να σηκωθώ και βάλτε με να κάτσω

και φέρτε μου παλιό κρασί, να πιω για να μεθύσω,

να ειπώ τραγούδια θλιβερά, τραγούδια των κλεφτώνε.

Ο Γιάννος

Για σήκω απάνω, Γιάννο μου, και μη βαριά κοιμάσαι,

βρέχει ο Θεός και βρέχεσαι, χιονίζει θα κρυώσεις.

Θα σου βραχούνε τα’ άρματα και τα χρυσά κουμπιά σου

και τα’ ασημένιο το σπαθί, το πλουμιστό τουφέκι.

Στη μέση στα Καλάβρυτα

Στη μέση στα Καλάβρυτα, στον πλάτανο από κάτω,

καθόντανε τρεις γέροντες και τρεις καπεταναίοι.

Ζαΐμης και Πετιμεζάς και ο Κολοκοτρώνης,

συμβούλιο εκάνανε να κάψουνε την Πάτρα.

Ζαΐμης δεν υπέγραφε, Πετιμεζάς του λέει :

-Ζαΐμη βάλε υπογραφή.

Του Διάκου

Τι καπετάνιος είσαι συ, δε ρίχνεις δυο τουφέκια,

να συναχθεί τ’ ασκέρι σου, να ιδούμε ποιος μας λείπει;

Μας λεiπ’ ο Διάκος από χτες και πάει στην Αλαμάνα,

οι Τούρκοι μας τον έπιασαν και παν να τον κρεμάσουν.

Χίλιοι τον πάν’ από μπροστά και δυο χιλιάδες πίσω

κι ο Διάκος τους σκυλόβριζε, τους έλεγε μουρτάτες.

Τρεις στρατηγοί

Τρεις στρατηγοί ξεκίνησαν να παν στο Μισολόγγι.

Ήρθ’ ο Μακρής απ’ το Ζυγό κι ο Ίσκος απ’ το Βάλτο,

ήρθε κι ο Μάρκο Μπότσαρης από τη Λακασούλη απόφαση να πάρουνε.

Χρυσός αϊτός τριγύριζε

Χρυσός αϊτός τριγύριζε όξ’ απ το Μισολόγγι,

ρωτά στην τάπια του Μακρή ,στην τάπια του Δεσπότη,

-Μην είδατε το Λιακατά τον καπετάν Γρηγόρη;

-Σύρε πουλί μ’ στ’ Αντελικό και κοίταξε τριγύρου,

κι αγνάντεψε προς το Ντολμά, κι αντίκρυ από τον Πόρο,

εκεί να δεις άσπρα κορμιά και κόκαλα στον άμμο,

κι αν ημπορέσεις διάλεξε τον καπετάν Γρηγόρη.

Ο Κλέφτης

Θέλετε δέντρα ανθίσετε, θέλετε μαραθείτε,

στον ίσκιο σας δεν κάθομαι μήτε και στη δροσιά σας.

Μόν’ καρτερώ την άνοιξη, τ’ όμορφο καλοκαίρι,

ν’ ανοίξ’ ο γαύρος κι γιοξιά, να πιάσουν τα λημέρια,

να ζώσω το σπαθάκι μου, να πάρω το τουφέκι

να βγω στης Γούρας τα βουνά, στα κλέφτικα λιμέρια,

για να σφυρίξω κλέφτικα το γω κατακαημένα,

να μάσω τα μπουλούκια μου ,που είναι σκορπισμένα.

Του Μάρκου Μπότσαρη

Θρήνος μεγάλος γίνεται μέσα στο Μεσολόγγι

το Μάρκο παν στην εκκλησιά το Μάρκο παν στον τάφο

‘ξήντα παπάδες παν μπροστά και δέκα δεσποτάδες

κι από κοντά Σουλιώτισσες τόνε μοιργιολογάνε.

Τι έχουν τα δόλια τα βουνά

Τι έχουν τα δόλια τα βουνά, τι έχουν κι αναστενάζουν;

Τι έχεις, καημένη Ρούμελη, και βαριαναστενάζεις;

-Το τι καλό ‘χω να χαρώ, να μην αναστενάζω;

-Εφτά χρόνους τώρα πολεμώ, με τον Σουλτάν Μαχμούτη,

χάνω παιδιά στον πόλεμο, αρματολούς και κλέφτες,

κάστρα πoλλά μου παίρνουνε, ένα κοντά απ’ τ’ άλλο.

Ένα μονάχα μου’ μεινε, το δόλιο Μεσολόγγι

και τώρα μου το κλείσανε, γυρεύουν να το πάρουν.

Το Μεσολόγγι

Να ῾μουν πουλί να πέταγα, να πήγαινα τ᾿ αψήλου
ν᾿ αγνάντευα τη Ρούμελη το έρμο Μεσολόγγι
πώς πολεμάει με την Τουρκιά με τέσσερις πασάδες.
Πέφτουν κανόνια στη στεριά και μπόμπες του πελάγου,
πέφτουν τα λιανοντούφεκα σαν άμμος σαν χαλάζι.
Και ο Μακρής τους φώναξε και ο Μακρής τους λέει:
-Παιδιά βαστάτε τ᾿ άρματα και τα βαριά ντουφέκια
και το μιντάτι έρχεται στεριά και του πελάγου.
Μήτε μιντάτι έφτασε, μήτε βοήθεια φτάνει
και οι κλεισμένοι ξόρμησαν με τα σπαθιά στα χέρια
κι οι Τούρκοι τους εσταύρωσαν και τους διαμοιράζουν.
Πήραν κεφάλια αμέτρητα και ζωντανούς αμέτρους
και λίγοι ξεγλιστρήσανε πλέοντας μες στο αίμα.

—————————————————————————————————————————————

Ένα σημείο που αξίζει να σταθούμε και να αναδείξουμε , είναι το γεγονός του δεσμού των μεσολογγιτών με το παρελθόν ,όπου εξακολουθεί και είναι ανεπτυγμένος και δρα μέσα στο D.N.A. τους,μεταφερόμενος από γενιά σε γενιά .Παρατίθενται ποιο κάτω δύο καταγραφές τραγουδιών από πανηγυριστές την τελευταία 20ετία.

Το πρώτο τραγούδι είναι τραγούδι μνήμης για τον φίλο που χάθηκε και οι στίχοι είναι του Γεράσιμου Πανόπουλου(Καστανιόλα).

Το τραγούδι ακούστηκε για πρώτη φορά το 2006

Ο Γιάννος

Σύρε να ιδείς στον Αι – Συμιο

κι αγνάντεψε στη χώρα

κι αν δεις το Γιάννο πουλί μου λάλατο

Κι αν δεις το Γιάννο λάλατο

Και πες μας το μαντάτο

Μωρ’ έρχεται παιδιά μ’ γι’ αντάμωμα

Ωρ’ έρχεται γι’ αντάμωμα

Με τον ψαρή καβάλα

Για να περάσει παιδιά μου όμορφα

Ωρέ για να περάσει όμορφα

Καλά ταπεινωμένα

Αντάμα με τους βλάμηδες

(χορός)

Ώρε Γιάννο μ’ τι μας κάνεις

Μόναχος σου πως θα γιάννεις

Μια άλλη καταγραφή πραγματικού περιστατικού του «σήμερα» είναι η επόμενη.

Γίνεται αναφορά σε έναν οργανοπαίχτη όπου άφησε την παρέα του και πήγε με άλλη παρέα με σκοπό τις μεγαλύτερες απολαβές.

Το τραγούδι ακούστηκε για πρώτη φορά τον Ιούνιο του 1996.

Είναι προσαρμοσμένο στη μουσική του «Έμαθε ο λαγός και μπαίνει».

Η διαφορά του με το προηγούμενο είναι η συνολική προσπάθεια υλοποίησης των στίχων όπως ακριβώς συμβαίνει και με όλα τα Δημοτικά μας τραγούδια.

Είπε ο Μπότιας στον Καλό

Είπε ο Μπότιας στον Καλό να μην πάει στον Άη Συμιό

Κι ο Καλός δεν πήγε εκεί και ο Μπότιας δεν μπορεί

Κι ο Καλός περνάει καλά γιατί πάει με τα παιδιά

Με τον Κώστα τον Στραβό και τον Πάνο τον Μπατ’κό.

Κολοκοτρωναίοι

Λάμπειν  ο ήλιος του Μαγιού τ’ Αυγούστου το φεγγάρι

ο ήλιος στα βουνά, λάμπει και στα λαγκάδια» λέει κανονικά ο στίχος αλλά στο Μεσολόγγι έχει επικρατήσει ο άνωθεν στίχος)

έτσι λάμπει, κι η κλεφτουριά των Κολοκοτρωναίων
πο’ χουν  τ’ ασήμια τα πολλά, τις ασημένιες πάλες
αυτοί δεν καταδέχονται τη γη να την πατούνε
καβάλα παν στην εκκλησιά, καβάλα προσκυνάνε
καβάλα  παίρν’ αντίδωρο απ’ του παπά το χέρι
αυτοί δεν καταδέχονται τη γη να την πατούνε.

]

Μεγάλο ενδιαφέρον και αντικείμενο συζήτησης κατά καιρούς έχουν αποτελέσει τα τραγούδια της Μικράς Ασίας και της Κωνσταντινούπολης όπου ακούγονται κατά κόρον τις πρώτες πρωινές ώρες αυτούσια ή σαν «επωδός».Είναι τα τραγούδια του σεβντά.Σε πολύ κόσμο ξενίζει αυτού του είδους η ενσωμάτωση ανάμεσα στα Παραδοσιακά Ελληνικά Τραγούδια.Ίσως όμως θα πρέπει να αναλογιστούμε πως και τα Μικρασιάτικα τραγούδια αποτελούν μέρος της παραδοσιακής ελληνικής μουσικής.

Η μουσική παράδοση των Ελλήνων της καθ’ ημάς Ανατολής μεταφέρθηκε και διαδόθηκε στον ελλαδικό χώρο από τα τέλη του 19ου αιώνα και ειδικά μετά την μικρασιατική καταστροφή του 1922, με τον ερχομό και την εγκατάσταση εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων.

Η γνωριμία, βέβαια, της μουσικής της καθ’ ημάς Ανατολής, και ειδικότερα της Σμύρνης, με το κοινό της Ελλάδας ξεκινά πολύ νωρίτερα. Ήδη από το 1870 περίπου, με την εμφάνιση των λεγόμενων «Καφέ αμάν».(διαβάστε περισσότερα εδώ)

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο εκ Κων/πολης μεσολογγίτης πανηγυριστής Μανώλης Κυριλής.Ο Μανώλης λαμπρό δείγμα Άη Συμιώτη πανηγυριστή με σεβασμό στην παράδοση του Μεσολογγίου όταν άρχιζε να σουρουπώνει μας διηγούταν μέλη της παρέας του και οι σεβντάδες αντάμωναν με το ποτό και τις θύμησες ,σαν αηδόνι τραγουδούσε τραγούδια της «Πόλης» και της Σμύρνης.Πως θα μπορούσαμε λοιπόν να μην εντάξουμε τους καημούς της Ελλάδας που μας ήρθε από την Ανατολή;Θα μπορούσαμε να απαρνηθούμε τα ελληνικά στοιχεία της «Πόλης»;

Ας αναρωτηθούμε όλοι μας λοιπόν κατά πόσο συνάδει με το πανηγύρι τ’Άη Συμιού η μουσική παράδοση των «χαμένων πατρίδων» και αν καταλήξετε σε αρνητική απάντηση τότε μπορείτε όλοι σας να αποβάλλεται από τον ελλαδικό χώρο όλους τους Έλληνες «εξ Ανατολής».

Πολλά τραγούδια επίσης που αναφέρονται στην νεότερη ιστορία της Ελλάδας ακούμε να τραουδούν περήφανα οι Άη Συμιώτες και να τα οικειοποιούνται ως «δικά τους» τραγούδια.Ένα χαρακτηριστικό τέτοιο τραγούδι είναι το τραγούδι του Παύλου Μελά:

Κορίτσια από την Καστοριά κι απ΄ τη Μακεδονία

Μην είναι οι Τούρκοι στο χωριό μην είναι και οι Βουλγάροι

-Ποιος είσαι εσύ που μας ρωτάς τι θέλεις για να μάθεις
-Εγώ είμαι ο Παύλος ο Μελάς  της Καστοριάς καμάρι.
Advertisements

Blog στο WordPress.com.